Mô hình Canvas tinh gọn – Bản đồ khởi nghiệp trên 1 trang giấy

Thế giới kinh doanh vô cùng rộng lớn ! Vì vậy đa số các Founder khởi nghiệp không biết bắt đầu từ đâu là một tình trạng phổ biến. Hoặc có thì cũng lựa chọn sai điểm bắt đầu. Sau đó là toàn bộ doanh nghiệp cũng bị xoay vòng theo điểm bắt đầu đó. Thông thường chúng ta sẽ bắt đầu bằng việc tìm kiếm 1 sản phẩm để bán. Nhưng đó lại là một suy nghĩ không còn phù hợp nữa. Hoặc ngay cả khi có khách hàng rồi nhưng chúng ta vẫn loay hoay không biết mở rộng doanh nghiệp của mình như thế nào ?

Kinh doanh là một chuỗi những hoạt động được liên kết với nhau để đạt được một mục đích chung. Nếu bạn có được một tấm bản đồ chỉ dẫn, tôi tin chắc doanh nghiệp của bạn sẽ trưởng thành hơn rất nhiêu. Hãy cùng tìm hiểu về mô hình kinh doanh canvas tinh gọn, bạn sẽ tìm được những ý tưởng cho riêng mình.

Vấn đề của khởi nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Lắng nghe rất nhiều câu chuyện khởi nghiệp của các bạn Founder và các doanh nghiệp nhỏ, tôi thấy rất rõ sự thiếu kiến thức nền tảng kinh doanh của họ. Điều đó dẫn đến sự bế tắc khi gặp một vấn đề mới hoặc khó giải quyết.

Có bạn khởi nghiệp với sản phẩm là hồng sấy xuất khẩu. Doanh thu thấp, lại chỉ xuất khẩu theo mùa. Gặp đợt dịch Covid vừa rồi doanh nghiệp bị đứng luôn và ngưng tạm thời. Và Founder lại phải tìm một công việc khác để mưu sinh chờ dịch ổn mới hoạt động lại.

Có bạn làm mở xưởng may mặc để thực hiện cho vài đơn đặt hàng. Sau mấy đơn hàng đầu thì không có hướng phát triển tiếp theo như thế nào nữa.

Nhiều doanh nghiệp có kinh nghiệm hoạt động trong ngành hơn 10 năm nhưng vẫn không biết cách mở rộng doanh nghiệp của của mình. Công ty vẫn chỉ có gần chục nhân viên làm sản xuất. Hai vợ chồng kiêm cả Kinh doanh lẫn Marketing

Mô hình kinh doanh Canvas tinh gọn – Bức tranh tổng quan trước khi bạn bắt đầu

9 thành phần chính của mô hình kinh doanh tinh gọn Canvas.

( Nguồn: startuphughes )

Kinh doanh chính là việc bạn sắp xếp các nguồn lực của mình để thực hiện mục tiêu. Đa số chúng ta không biết sử dụng hoặc tạo ra những nguồn lực phù hợp để giúp doanh nghiệp phát triển. Việc chưa hình dung được kinh doanh cần những yếu tố nào và phân bổ nguồn lực ra sao cũng chính là một trong những lý do khiến doanh nghiệp sớm phải dừng cuộc chơi. Vì vậy việc mô hình hóa việc kinh doanh là điều vô cùng cần thiết.

Có rất nhiều mô hình kinh doanh đã thành công nhưng mô hình Canvas tinh gọn lại mang đến một bức tranh rõ ràng và trực quan nhất cho mọi doanh nghiệp. Mô hình Canvas tinh gọn là bước cải tiến của mô hình kinh doanh Canvas. Mô hình này phù hợp hơn với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Đặc điểm của mô hình này là chỉ tập trung giải quyết 1 vài vấn đề của khách hàng với cơ cấu không quá phức tạp. 

Sự tối ưu của mô hình kinh doanh Canvas tinh gọn ở chỗ mọi yếu tố cần biết đều nằm trên 1 trang giấy. Các doanh nghiệp có thể thay đổi hoặc bổ sung thêm các yếu tố để tạo nên sự khác biệt. Doanh nghiệp cũng có thể sắp xếp tạo ra một hướng kinh doanh hoàn toàn mới.

Các thành phần chính của mô hình kinh doanh Canvas tinh gọn

Khách hàng/ Phân khúc khách hàng ( Customer Segments )

Khách hàng là lý do do tồn tại của doanh nghiệp.

  • Điểm bắt đầu của mô hình Canvas tinh gọn chính là Khách hàng hay còn gọi là thị trường. Trước khi nghĩ đến việc kinh doanh sản phẩm gì, bạn hãy nghĩ đến thị trường là những ai ? Học có đặc điểm gì ? Quy mô thị trường như thế nào ? … Nếu thị trường đủ hấp dẫn mới nghĩ đến chuyện xâm nhập vào.
  • Bạn có thể lựa chọn thị trường Mass hoặc thị trường ngách tùy theo tiềm lực, đặc điểm sản phẩm và lợi thế cạnh tranh của mình.
  • Thông thường đối với các sản phẩm công nghệ thông tin, thị trường đa phần sẽ là thị trường mass. Bởi điều đó sẽ giúp tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp nhanh hơn rất nhiều.

Vấn đề khách hàng ( Problem )

  • Thành phần thứ 2 cần được nhắc đến chính là vấn đề của khách hàng đang gặp phải. Nhiều doanh nghiệp đã sai lầm khi lựa chọn điểm bắt đầu khi kinh doanh là sản phẩm. Điều đó khiến họ phải loay hoay tìm kiếm khách hàng rất khó khăn.
  • Tuy nhiên đối với những người trong nghề lâu năm, họ có thể đã hiểu rõ thị trường và vấn đề của khách hàng nên điểm bắt đầu sẽ là giải pháp. Đây là điểm mà rất nhiều người đã lầm lẫn trong việc chọn điểm để bắt đầu.
  • Bạn có thể tạo ra một sản phẩm tốt nhưng nếu không giải quyết được vấn đề của khách hàng thì sản phẩm này cũng không phù hợp. Giống như vàng bạc rất có giá trị với người hiện đại nhưng đối với các bộ lạc xưa cũng chỉ giống như đồ chơi giống như câu chuyện “ Mang tỏi đổi vàng ”.
  • Để xác định được vấn đề của khách hàng, chúng ta sẽ cần nghiên cứu kỹ thị trường. Hiện nay chi phí để thuê các đơn vị nghiên cứu thị trường khá cao. Vì vậy thời gian tới tôi sẽ có bài viết chuyên về việc nghiên cứu thị trường giúp các doanh nghiệp nhỏ có thể tự thực hiện. 

Giải pháp ( Solution )

  • Khi đã có đầy đủ thông tin về thị trường, vấn đề khách hàng, cũng là lúc chúng ta nghiên cứu để đưa ra giải pháp. Giải pháp có thể là sản phẩm hay dịch vụ.
  • Đối với những doanh nghiệp tiềm lực lớn hay đã có sẵn khách hàng, khởi nghiệp sản phẩm sẽ tạo ra rào cản lớn và ít cạnh tranh. Các doanh nghiệp nhỏ, nguồn lực ít, lựa chọn khởi nghiệp dịch vụ là lựa chọn thông minh hơn.
  • Một lưu ý quan trọng khi đưa ra giải pháp: Giải pháp của bạn khác biệt gì so với các doanh nghiệp khác ? Tại sao khách hàng lại lựa chọn giải pháp của bạn ? Nếu bạn vào thị trường sau nhưng không có gì sáng tạo thì việc cạnh tranh bằng giá là điều tất yếu. Việc cạnh tranh bằng giá chính là sự phá hủy thị trường.

Lợi thế cạnh tranh ( Unfair Advantage )

  • Ngay cả khi bạn có một sản phẩm hoàn toàn mới trên thị trường, việc các đối thủ khác coppy nhanh chóng cũng là bình thường. Nếu nhìn trên thị trường tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều dòng sản phẩm tương tự nhau được bày bán. Sự khác biệt cực kỳ ít, có chăng là bao bì hoặc thay đổi một chút mùi vị.
  • Để có thể tồn tại và phát triển thành doanh nghiệp đứng đầu, bạn phải xác định rõ lợi thế cạnh tranh của mình là gì ? Đồng thời liên tục tạo ra những lợi thế cạnh tranh mới để bỏ xa đối thủ phía sau. Đây là vũ khí đảm bảo các doanh nghiệp khác không thể dễ dàng sao chép hay mua được.
  • Nhiều chủ doanh nghiệp nói rằng: Lợi thế cạnh tranh của tôi là sản phẩm tốt, giá thành cạnh tranh, chính sách hỗ trợ… Ngày trước khi môi trường kinh doanh có ít doanh nghiệp tham gia thì đây chính là lợi thế lớn. Nhưng hiện nay thì các yếu tố này gần như không còn là lợi thế đáng nói. Bởi vì đây là yêu cầu cơ bản của tất cả những nhà phân phối hiện nay. 
  • Mỗi sản phẩm, dù mắc hay rẻ cũng đều có thị trường riêng. Quan trọng là bạn phải tạo ra những lợi thế cạnh tranh khác biệt và phù hợp với khách hàng mục tiêu.  

Tuyên bố giá trị ( UVP )

Những giá trị doanh nghiệp cung cấp cần phải phù hợp với khách hàng.

  • Tuyên bố giá trị giống như một lời phát biểu hay lời hứa mà doanh nghiệp gửi đến khách hàng về sản phẩm/ dịch vụ. Các giá trị mà một doanh nghiệp có thể gửi đến khách hàng như: Sự mới mẻ, tính hiệu quả, chuyên biệt theo nhu cầu của khách hàng, thiết kế, thương hiệu, kinh tế, tiện lợi, giảm thiểu rủi ro,…
  • Những giá trị mà doanh nghiệp đưa ra phải phù hợp với đối tượng khách hàng mục tiêu. Vì vậy việc hiểu khách hàng đến đâu sẽ quyết định sự thành công của mô hình canvas tinh gọn.
  • Khi thực hiện được các tuyên bố giá trị, doanh nghiệp sẽ tạo dựng được bản sắc và thương hiệu riêng của mình. Đồng thời doanh nghiệp đó cũng sẽ có được lượng lớn Fan trung thành. Tuy nhiên, đây lại là phần mà rất ít doanh nghiệp Việt Nam thực hiện.

Các chỉ số quan trọng trong mô hình Canvas tinh gọn ( Key Metrics )

  • Vấn đề chung của các Startup chính là việc không quản lý và đo lường hiệu quả công việc. Khi đi làm cho các doanh nghiệp khác, bạn sẽ bị bó buộc trong các khung giờ và các deadline. Khi khởi nghiệp, có nhiều thời gian hơn nhưng họ lại không quản lý hiệu quả được chúng.
  • Các chỉ số quan trọng giúp cho bạn tập trung hơn vào các kết quả cốt lõi. Các Founder sẽ không bị rơi vào một biển vấn đề. Thiết lập các chỉ số quan trọng cũng giống như việc bạn thực hiện OKR trong quản lý công việc.
  • Nếu không thiết lập đúng các chỉ số, đó sẽ là thảm họa vì theo đuổi sai mục tiêu. Để cho đơn giản, thời gian đầu, bạn chỉ nên đặt 3 – 5 chỉ số cốt lõi.

Kênh phân phối ( Channels )

  • Đối với các doanh nghiệp cửa ngõ để sản phẩm tiếp cận thị trường chính là kênh phân phối. Cho dù sản phẩm của bạn có tốt, Marketing có hiệu quả nhưng thiếu các kênh phân phối, doanh nghiệp cũng không phát triển được.
  • Hiểu rõ tầm quan trọng của kênh phân phối nên từ lâu các doanh nghiệp Thái Lan hay Nhật bản liên tục mở rộng hay mua lại những trung tâm thương mại lớn để làm bàn đạp xâm nhập thị trường Việt Nam.
  • Khi thương mại điện tử phát triển, Alibaba đã mua lại cổ phần của Lazada thay vì mở các siêu thị. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài khác cũng vào thị trường Việt Nam thông qua Tiki và Shopee…
  • Đối với những doanh nghiệp nhỏ, việc tận dụng sức mạnh của Internet để tiếp cận thị trường là điều bắt buộc. Đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh đang diễn ra phức tạp. Các kênh tiếp cận khách hàng hiện nay cũng rất phong phú như: Các sàn thương mại điện tử, Website, các mạng xã hội hay Affiliate…
  • Xác định rõ các kênh phân phối trong mô hình kinh doanh canvas sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc mở rộng thị trường.

Chi phí vận hành mô hình canvas tinh gọn ( Cost Structure )

  • Bạn cần xác định chi tiết các khoản tài chính cần thiết để vận hành mô hình canvas này. Việc liệt kê ra sẽ giúp bạn dự trù nguồn tiền và đảm bảo Business vận hành ổn định.
  • Cơ cấu chi phí này sẽ không cần chi tiết giống như trong bản kế hoạch kinh doanh. Nhưng nó phải có đầy đủ những mục cơ bản để khi có phát sinh cũng không quá lớn.

Dòng doanh thu ( Revenue Streams )

  • Đây có lẽ là phần đang được quan tâm nhất của mọi mô hình kinh doanh. Các nhà đầu tư hay Co-Founder sẽ rất lưu ý phần này.
  • Dòng tiền thu về của doanh nghiệp sẽ đến từ đâu ?
  • Có bao nhiêu dòng doanh thu?
  • Dòn doanh thu lớn hay nhỏ ?
  • Sau bao lâu thì có thể thu hồi vốn ?
  • Các Founder khi khởi nghiệp thường chỉ tính đến một dòng doanh thu duy nhất. Tuy nhiên khi đã có sản phẩm chính rồi, các doanh nghiệp nên có các dòng doanh thu khác.

Bạn có biết KFC có bao nhiêu nguồn doanh thu không ? Hãy tìm hiểu thêm qua bài viết: Dòng tiền của doanh nghiệp đến từ đâu ?

Mô hình Canvas tinh gọn sẽ phù hợp với những doanh nghiệp nhỏ hoặc mới khởi nghiệp. Nó phá tan sự mơ hồ khi mới kinh doanh và mang lại sự rõ ràng, tính hệ thống giúp người thực hiện biết mình phải làm gì. Đối với những doanh nghiệp lớn với cơ cấu phức tạp hơn, có thể sử dụng mô hình kinh doanh canvas nguyên bản của Alex Osterwalder.

— Tác giả: Thịnh Lương —

 

Open End Join Stock Company ( Open End., JSC)

 Hotline 1: 0789.687.494 – Mr. Thịnh
 Hotline 2: 0973.496.550 – Mrs.
Hạnh
 Email:
Business01@openend.vn
 Website:
https://openendgarden.com/

 Địa chỉ: Tầng 14, toàn nhà HM Tower, 412 Nguyễn Thị Minh Khai, P.5, Q.3, TP. HCM
 Văn phòng quận 7: Lô A17, Đường D1, Khu nhà
ở Phú Mỹ, P.Phú Mỹ, Q.7, TP.HCM

3 thoughts on “Mô hình Canvas tinh gọn – Bản đồ khởi nghiệp trên 1 trang giấy

  1. Pingback: Tránh tử huyệt trong kinh doanh với 14 ứng dụng của mô hình kinh doanh Canvas - Open End Garden

  2. Pingback: Nghiên cứu thị trường - Bước thay đổi cục diện kinh doanh của bạn - Open End Garden

  3. Pingback: So sánh mô hình D2C và B2C, doanh nghiệp có nên triển khai mô hình D2C từ năm 2022? - Open End Garden

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *