Vòng đời doanh nghiệp – Sự lụi tàn của các đế chế kinh doanh đã được dự báo trước ?

Mỗi sản phẩm đều có một vòng đời riêng. Doanh nghiệp cũng vậy, cũng là những sản phẩm được bán khi Founder muốn huy động vốn hay IPO. Khi đánh giá một doanh nghiệp, các cá mập ( được coi là khách hàng ) cũng sẽ xem xét dựa vào vòng đời của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp mới, có nhiều tiềm năng sẽ được nhiều nhà đầu tư săn đón hơn. Những doanh nghiệp khi đã trưởng thành thì không còn quá được săn đón nữa. Doanh nghiệp của bạn đang ở giai đoạn nào ? Để phát triển lên các Founder cần phải làm những gì tiếp theo ?

6 giai đoạn của vòng đời doanh nghiệp

Trên thực tế 6 giai đoạn này không phải là tất cả các giai đoạn doanh nghiệp trải qua. Có những doanh nghiệp trường tồn phải trải qua hơn 6 giai đoạn. Cũng có những doanh nghiệp chết yểu trong 3 năm đầu từ khi mới sinh ra. Có những doanh nghiệp còn chưa kịp hình thành. Nhiều doanh nghiệp có sẵn tiềm lực hay hậu thuẫn rồi cũng không cần trải qua giai đoạn ý tưởng cam go.

Thế giới tự nhiên có chọn lọc giống loài thì thế giới kinh doanh có sự chọn lọc doanh nghiệp. Đối với những doanh nghiệp quá yếu hay không có định hướng, chắc chắn sẽ bị lụi tàn. Năm 2022 là một năm đầy thách thức với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Hiểu được 6 giai đoạn này, hy vọng các Founder sẽ có thể định hình được hướng phát triển và chuẩn bị những nguồn lực tốt hơn, phù hợp hơn cho từng giai đoạn.

Giai đoạn Ý tưởng

Đây là giai đoạn một người đang đi làm công có ý tưởng mở doanh nghiệp. Ban đầu, chưa có kinh nghiệm về kinh doanh nên sẽ rất lo lắng, băn khoăn và trăn trở nhiều. Họ sẽ tìm tòi và học hỏi rất nhiều. Thấy đâu cũng học, thấy đâu cũng hỏi. Rất nhiều dự định, kế hoạch được vạch sẵn trong đầu, chỉ chờ ngày xuất trận.

Tuy nhiên để bước chân từ suy nghĩ đến hành động là một vấn đề cũng không hề nhỏ. Rất nhiều doanh nghiệp chết từ khi còn trong suy nghĩ. Thời điểm này, nỗi sợ sẽ là chủ đề chính đối với các Founder. Giai đoạn này thường kéo dài từ 1 – 3 năm. Sau 3 năm, người Founder tương lai không có sự quyết đoán thì họ sẽ không tham gia cuộc hành trình khởi nghiệp.

Doanh nghiệp khởi nghiệp ( Giai đoạn Nền tảng )

Đây là giai đoạn khó khăn và gian nan nhất của các Founder. Từ tài chính, khách hàng đến nhân sự và kế hoạch kinh doanh đều phải xây dựng từ đầu. Mục đích của giai đoạn này là tạo dựng vị thế vững chắc cho doanh nghiệp.

Giai đoạn này thường kéo dài khoảng 3 – 5 năm. Hơn 95% các doanh nghiệp phải đóng cửa trong giai đoạn này. Sức khỏe của doanh nghiệp rất yếu. Đa phần đều phải chịu lỗ để xây dựng nền tảng. Ánh sáng duy nhất chính là tiềm năng của sản phẩm và niềm hy vọng hướng đến một tương lai tươi sáng. Mặc dù thiên đường hay địa ngục họ không xác định rõ được.

Nếu kết thúc giai đoạn này, doanh nghiệp có được nền tảng vững và những cơ hội rõ ràng hơn thì doanh nghiệp đã sẵn sàng để bứt tốc.

Giai đoạn Phát triển ( Tấn công thị trường )

Khi cỗ máy doanh nghiệp của bạn đã ở vị trí sẵn sàng, khi các nền tảng đã đủ vững thì con thuyền sẽ lướt nhanh theo chiều sóng. Bạn tự nhiên cảm thấy mọi việc thật dễ dàng, khách hàng về liên tục, doanh thu không ngừng tăng, doanh nghiệp vận hành trơn tru.

Lúc này công ty của bạn sẽ được xem như một đối thủ cần được lưu ý. Sự cạnh tranh sẽ nhiều hơn. Doanh nghiệp phải sử dụng nhiều quảng cáo, Marketing để lấy khách hàng từ các đối thủ khác và tăng độ nhận diện thương hiệu. Ngoài ra doanh nghiệp cũng cần chú tâm đến việc chăm sóc sau bán hàng.

Khi doanh nghiệp liên tục phình to, các Founder cần phải liên tục xây dựng các quy trình vận hành và quản lý mới chuyên nghiệp hơn. Ở giai đoạn này, doanh nghiệp cần tránh bẫy tăng trưởng khi đầu tư nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Điều đó có thể dẫn đến thảm họa ở giai đoạn sau.

Các nhà đầu tư luôn tìm kiếm các doanh nghiệp trong giai đoạn này của vòng đời doanh nghiệp. Bởi vì đến giai đoạn trưởng thành giá trị của doanh nghiệp có thể cao gấp vài lần đến chục lần. Giai đoạn phát triển của doanh nghiệp thường kéo dài khoảng 5 – 10 năm.

Giai đoạn Trưởng thành ( Thương hiệu )

Đây là lúc doanh nghiệp hưởng trái ngọt khi thương hiệu đã có chỗ đứng trên thị trường. Khách hàng đã nhớ đến thương hiệu của doanh nghiệp. Lúc này vị thế của doanh nghiệp cao và nhiệm vụ chỉ là xây dựng chiến lược để giữ vững vị thế hiện tại.

Đặc điểm của giai đoạn này là khách hàng mua sản phẩm lẫn cả thương hiệu. Họ sẽ không mua sản phẩm của doanh nghiệp chỉ vì giá rẻ. Chi phí cho quảng cáo cũng ít hơn các giai đoạn trước. Doanh nghiệp không cần cạnh tranh về giá vì vậy lợi nhuận đạt lớn nhất.

Cơ cấu doanh nghiệp cũng đã ổn định và không có nhiều thay đổi. Chiến lược phù hợp nhất cho doanh nghiệp giai đoạn này là tự tấn công bản thân tức là liên tục nghiên cứu để ra những dòng sản phẩm mới phục vụ khách hàng.

Giai đoạn Mở rộng ( Đa dạng hóa )

Sau khi đạt đỉnh, doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp bắt đầu đi xuống. Thương hiệu vẫn đứng đầu nhưng không còn giữ vị trí độc tôn như trước. Khách hàng đã có nhiều sự lựa chọn khác. Cạnh tranh đã gay gắt hơn.

Sau khi đã thống lĩnh được một vị thế chắc chắn trong phân khúc ngành, đây là lúc doanh nghiệp cần tìm kiếm những động lực phát triển mới. Tấn công vào các thị trường liên quan đến sản phẩm cốt lõi là điều cần thiết giúp doanh nghiệp có được một hệ sinh thái khách hàng ổn định.

Việc đa dạng hóa còn giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng khi sản phẩm cũ rơi vào suy thoái. Giai đoạn này các doanh nghiệp cũng cần có chiến lược cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Các doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn về việc mở rộng ra thị trường quốc tế. Nếu phát triển ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp sẽ có nhiều lợi nhuận và kéo dài được thời gian của vòng đời doanh nghiệp. Còn nếu chỉ phát triển trong nước thì doanh nghiệp cần chuẩn bị cho giai đoạn già hóa.

Bài viết liên quan: Bí mật tăng trưởng của doanh nghiệp – Vòng đời sản phẩm.

Phát triển ổn định hậu tăng trưởng ( Già hóa )

Đây là giai đoạn lợi nhuận đã xuống rất thấp, các sản phẩm thay thế nhiều hơn, công nghệ mới hơn. Doanh nghiệp bấu víu vào một số khách hàng trung thành quen thuộc. Khách hàng mới không mặn mà với thương hiệu của doanh nghiệp nữa.

Bộ máy của doanh nghiệp già hóa, sức ỳ lớn, hiệu quả không cao. Công nghệ lạc hậu, quy mô bị thu hẹp. Doanh nghiệp lúc này sẽ tập trung vào tìm kiếm và phục vụ một số nhóm khách hàng già hóa và xác định thống lĩnh thị trường về nhóm này. Doanh nghiệp có thể mua lại các doanh nghiệp cùng ngành khác để giúp ích cho việc tăng trưởng.

Đến khi nhóm khách hàng trung thành kia buộc phải thay đổi cũng là lúc doanh nghiệp rơi vào suy thoái.

Suy thoái ( Đại bàng gãy cánh )

Giai đoạn mà doanh nghiệp tụt dốc không phanh. Lợi nhuận không đủ để duy trì bộ máy. Dòng tiền âm, năng suất thấp, sản phẩm lỗi nhiều, các nguồn lực thiếu trầm trọng. Uy tín của doanh nghiệp không cao, không huy động được vốn và nhiều vấn đề khác không kiếm soát nổi. Doanh nghiệp rơi vào suy thoái … Đây cũng là hồi cuối trong vòng đời nếu các doanh nghiệp không có sự chuẩn bị từ trước. Chiến lược phù hợp đối với doanh nghiệp là Exit ( rút lui ).

Tái cơ cấu doanh nghiệp ( Phượng hoàng tái sinh )

Để tránh việc rơi vào suy thoái, trước khi bước vào giai đoạn già hóa trong vòng đời doanh nghiệp, các công ty nên nghiên cứu thị trường để tìm những động lực phát triển mới. Để tìm ra động lực mới nhiều công ty phải nghiên cứu từ 5 – 10 năm. Test rồi thử nghiệm và chỉnh sửa.

Một việc cũng vô cùng quan trọng khác đó là tái cơ cấu lại doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp phát triển, bộ máy sẽ phình to. Nhưng khi bước vào giai đoạn già hóa, thị trường thay đổi, nhân sự sẽ dư thừa. Vì vậy việc phân bổ lại nguồn lực, tái định hình lại chiến lược phát triển và xây dựng những nền tảng mới là điều bắt buộc.

Nếu phát triển các động lực mới, doanh nghiệp nên sử dụng 1 tên thương hiệu khác. Hoặc các doanh nghiệp lớn có thể thành lập nhiều công ty con độc lập.

Các doanh nghiệp nhìn thấy được bức tranh tổng quát và sự chuẩn bị phù hợp sẽ có nhiều cơ hội thành công. Việc nhìn nhận chính doanh nghiệp của mình cũng là một vấn đề đối với nhiều người. Nếu nhìn không hiểu hoặc nhìn nhận sai, đó sẽ là một bước dẫn doanh nghiệp đến thất bại. 

Bài viết liên quan: Nghệ thuật xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả cho doanh nghiệp mới thành lập.

( Hết phần 1 )

— Tác giả: Thịnh Lương —

 

Open End Join Stock Company ( Open End., JSC)
Hotline 1: 0789.687.494 – Mr. Thịnh
Hotline 2: 0973.496.550 – Mrs. Hạnh
Địa chỉ: Tầng 14, toàn nhà HM Tower, 412 Nguyễn Thị Minh Khai, P.5, Q.3, TP. HCM
Văn phòng quận 7: Lô A17, Đường D1, Khu nhà ở Phú Mỹ, P.Phú Mỹ, Q.7, TP.HCM

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.